Kładziesz się, jesteś wykończona, a mimo to nie możesz zasnąć. Zwykłe wytłumaczenie brzmi: „to przez myśli, które nie chcą się wyłączyć”. Nowe badanie sugeruje, że przynajmniej u młodych dorosłych to tylko połowa historii – druga połowa dzieje się w ciele, nie w głowie.
Badanie na ponad 1300 osobach
Zespół pod kierunkiem Sepehra Gourabiego i Iana M. McDonougha z Binghamton University (SUNY) przeanalizował dane ponad 1300 uczestników, zestawiając jakość snu z aktywnością sieci funkcjonalnych mózgu w spoczynku. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Neurobiology of Aging, a uczelnia opisała je w komunikacie prasowym z 14 lipca 2026 roku.
Zamiast szukać jednego wspólnego „mechanizmu bezsenności” dla wszystkich, badacze podzielili uczestników według wieku – i tu zaczyna się najciekawsza część wyniku.
Młodzi dorośli: ciało wciąż w gotowości
U młodszych uczestników zła jakość snu wiązała się z nadmierną łącznością w rejonach mózgu odpowiedzialnych za ruch – siecią motoryczną. Innymi słowy: nawet gdy głowa leżała już na poduszce, obszary odpowiedzialne za kontrolę ciała pozostawały w stanie podwyższonej gotowości.
Ciało nie poszło spać razem z Tobą – to trafny skrót tego, co pokazało badanie u młodszych uczestników.
Po 65. roku życia: zupełnie inny mechanizm
U osób po 65. roku życia obraz był odwrócony. Sieć motoryczna była słabiej połączona, za to nadaktywna stawała się sieć trybu domyślnego (DMN, odpowiedzialna m.in. za myślenie o sobie) oraz sieć czołowo-ciemieniowa związana z uwagą – zjawisko szczególnie widoczne u starszych kobiet w badanej grupie.
To oznacza, że to samo zdanie – „źle sypiam” – może w mózgu oznaczać dwie zupełnie różne rzeczy, zależnie od tego, ile masz lat. U młodszych osób problemem częściej jest ciało, które nie wyhamowało. U starszych – umysł, który wciąż analizuje.
Co z tym zrobić wieczorem
Współautor badania, prof. Ian M. McDonough, wskazuje konkretny kierunek dla młodszych dorosłych: warto pracować nad obniżeniem pobudzenia jeszcze przed snem, na przykład poprzez zapisywanie myśli, żeby zmniejszyć ich gonitwę (w oryginale: „efforts to reduce arousal before bedtime could help, such as journaling to reduce running thoughts”).
W praktyce oznacza to, że wieczorem nie wystarczy uspokoić tylko głowy. Trzeba też dać sygnał ciału, że dzień się skończył – stąd rola technik takich jak progresywna relaksacja mięśni czy prosty rytuał wyciszający przed snem, a nie tylko „przestań o tym myśleć”.
W workbooku Przestań Overthinkować! znajdziesz właśnie taki zestaw: ćwiczenia oddechowe, skan ciała i progresywną relaksację mięśni (PMR) obok ćwiczeń na zapisywanie i porządkowanie myśli przed snem.
Źródło: S. Gourabi, I. M. McDonough i in., „Age and Sex Moderate the Effects of Sleep Quality on Resting-State Functional Connectivity in the Salience and Default Mode Network”, Neurobiology of Aging, 2026. Komunikat prasowy Binghamton University (SUNY), 14 lipca 2026.
Badanie ma charakter korelacyjny – pokazuje związek między jakością snu a aktywnością sieci mózgowych, nie dowodzi bezpośredniego związku przyczynowego.
Dodaj komentarz